Egun on.

Heldu gara ostiralera. Dena ongi?

A, aste honetan aritu naiz Gerotik Gerora saileko atal berri bat sartzen, eta nahi gabekoan ohartu naiz efemeride batez: gaurko egunez 1682an, duela 344 urte alegia, jaio zen Pedro Ignazio Barrutia jaun eskribau aramaioarra. Berea da Gabonetako ikuskizuna, jatorriz Acto para la Nochebuena, Hegoaldean idatzitako antzerkietarik ezagutzen den lehen euskal testua (Patri Urkizu dixit). Berea omen-edo. Gabriel Arestik, 1965ean, zalantzan jarri zuen berea zela… Enpin. Harrapatu nauzue: Gorka Bereziartuaren duela urte eta pikoko artikulu jostari hau berrirakurri dut, Barrutia jaunari buruzkoa.

Inporta ez zaizkizun gauzak esan ondoren, maitekiro, goazen mamira.

Diskurtsoaren bataila

Behar zen urratsa egin du euskalgintzak: esku hartu selektibitateko Euskara azterketen eztabaidan, eta aktibaziorako jarrera azaldu. Kontseiluak egin zuen deia, EHUren hiru campusetan elkartu eta protesta egiteko, Justizia euskararentzat eta euskara guztiontzat lelopean. Eta jende askok egin du bat. Askok, askok. Besteak beste, eragile politiko diferenteen arteko eztabaidarik ez delako izan. Bikain. Pozgarria da. Lagun batek esan zidan moduan, horixe gertatu da, zorionez, denok ikusi dugulako etsai bera daukagula, eta diferentziak utzi behar ditugula, ze, jan egin nahi gaituzte. Eta jatera datoz. Oldarraldi politikoa dela esan eta esan ari gara, eta selektibitateko auzi honetan, gainera, kapazitateak erakutsi dituzte: El Correo-ko teklatuak eta auzitegietako giltzak dauzkate. Ikusi beharra zegoen atzo, eguerdian, El Correo egunkariko webgunea, euskalgintzak protestak egin eta gero; albiste bat zeukan esanez familia batzuk eskatu dutela “azterketa osoa bertan behera uzteko”, ez zelako “anonimotasuna” errespetatu, eta Euskaran bezala beharbada Matematikan ere “bazterkeria” jasan zutela ikastetxe pijoetako ikasleek.

Atzo goizean Euskadi Irratian hitz egin zuen Hezkuntza sailburu Begoña Pedrosak. Erredakzioan komentatu genuen moduan, ez zuen deus erantzun. Eta kazetaria ez zenez behar beste tematu, ez zituen erantzun. Baina lerro artetik gauzatxoren bat eskapatu zitzaion: Hezkuntza eredua ezin dela zalantzan jarri esan zuen, hau da, A ereduak ere helburuak betetzen dituela, baina aldi berean “erronka” duela Hezkuntza Sailak. Gauzak hain ondo badoaz, ez dituzu “erronka garrantzitsuak” izaten, ez?

Horrez gain, besteak beste, Pedrosak iragarri zuen EHUri eskatu diotela epaimahaien osaketa publikoa izatea datorren urtetik aurrera, “gardentasuna” bermatze aldera-edo izango da. Tira. Eta “gardentasuna”, hain modu ironiko eta mespretxagarrian, EAJko bozeramaileak leporatu zion EHUko errektoreari elkarrizketa batean. Ordu gutxira, barkamena eskatu zion sareetan.

“Gardentasuna” eskatu eta zuzentzaileak jomugan direla, ARGIAn mintzatu gara zurrunbiloaren erdian dagoen Peru irakasle eta zuzentzailearekin. Berak ere jarri zuen zeroren bat. Ehundik gora azterketa zituen zuzentzeko, eta azterketaren gauean bertan hasi zen lanean, etxean. Beldurtu egin zen eskuetan zuenarekin: suspentso pila bat. Enuntziatuek eskatutakoa egin ez, eta idatzitakoa gaizki idatzita, akats mordo bat. Hara, begira: ariketa batean hitz batzuen sinonimoak ipini behar zituzten, eta batek baino gehiagok gaztelaniaz ipini zioten hitz horren definizioa. Horrek zer nota merezi du? 

Asuntuari tankera, ordea, azterketaren unean bertan hartu zion. Etsaminako “zaintzaile” eta “laguntzaile” figura zuen Peruk. Hau da, zalantzak erantzun behar zituen. Bada, ikasle batzuk zailtasun handiak zituzten ahoz zalantzak adierazteko, eta gaztelaniaz zuzendu zioten galdera; Peruk euskaraz erantzun zien; eta haiek, bueltan, aurpegi zurbilarekin, Pero no te entiendo (“Ez zaitut ulertzen”). Ez ziren bat, bi edo hiru izan. 

Eta zergatik aurten “hainbeste” zero? Peruk uste du ez dela asmo txarrik egon. Baizik eta zuzentzaile batek edo batzuek zorrotz jokatu dutela, “berez behar den bezala”. Izan ere, Peruk aitortu du, halako etsamina desastreak bata bestearen atzetik zuzentzen arituta, nahi gabe ere ohikoa dela malgu jokatzen hastea, 0 beharrean 1 jartzea, edo akats batzuk pasatzen uztea. Hala ere, zalantza hor dago: “Gaztelaniaz horrelako maila emango bazuten, onartuko zitzaien?”.

Bide batez, irakasle eta zuzentzaile horiek jasotzen ari direna jasotzen ari direla; sektoreko kideek elkartasun bideak zabaldu eta sinadura bilketa bat abiatu dute. 

Dagoen bezala dago asuntua. Bete-betekoa da diskurtsoaren bataila. Baina susmoa dut galtzen ari garela. Ez garela ari inor konbentzitzen; konbentzituta geundela inguruko denok. Eta entzuten eta irakurtzen ditugunak sinesten ditugula, zinez sinesten ditugula, badakigulako non eta nola bizi garen. Aldiz, momentuz, eta nahi nuke oker egon, espainolismoak bataila irabazi digulakoan nago. Zeren, diskriminazio eta zapalkuntza betean biziko bagina sinestarazten diote euren buru-barruei, eta elkar konbentzitzen dira. Halakoxe txispak behar dituzte. Eta guk, ordea, txispa erabili behar dugu aktibatzeko, konstanteak izateko, eta ez amore emateko.

·····>   Ez galdu hauek

• Josu Urrutikoetxea. 2002 eta 2005 urteen artean ETAko kide izatea leporatzeagatik epaitu zuten duela hiru hilabete, eta atzo jakin zen ebazpena: errugabe jo du Parisko Dei Auzitegiak. Horrek, baina, egun gutxiko epean Espainiako Estatura kanporatua izateko atea zabalik utzi du. Auzia ongi laburbildu du Xabier Letona lankideak. 
   
• ‘Estatua erantzule’. Sanferminen atariko, Espainiako Estatua interpelatzeko kanpaina aurkeztu dute Sanfermines 78 eta Martxoak 3 kolektiboek. Egungo gobernuari eskatzen diote krimen horien erantzukizun zuzena Estatuarena dela aitortzeko. Uztailaren 8an, German Rodriguez hil zuten egunean, oroimen ekitaldia egingo dute.
   
• Sare sozialak eta hedabideak. Australiak mahai gainean jarri zuen eztabaida: sare sozialak hedabideen edukiez ere baliatzen direnez erabiltzaileek haienean denbora iragateko, ez al liekete sare sozialek hedabideei zerbait pagatu beharko? Bada, Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak ebazpen bat argitaratu du: esan du bideragarria litzatekeela estatukideek legedia sortu eta multinazionalei kanon bat ezartzea, zuzenean edo zeharka, hedabideei ordain gisako bat pagatzeko.

Honaino gaurkoa.

Ostiral ederra izan. 

Astelehenera arte.

Besarkada bat.