Egun on.

Heldu da uztailaren 6a. Egun handia Iruñean. Osasun larrialdietako langileak dira aurtengo omenduak eta haiek jaurtiko dute txupina 12:00etan udaletxeko balkoitik. Ongi harrapatzen banau, Euskalerria Irratiko jende onaren zuzenekoa pintxatuko dut nik. 

Egun handia Iruñean, baina ez iruindar guztientzat. Sareetan zein horrez aparte iritsi zait mezuren bat sanferminak aguantatu ezin dituzten alde zaharreko bizilagunena. Jasangaitza delako askorentzat. Tira, neuk ez dut bertatik bizi; baina hortxe dago eztabaida.

Goazen txupinaren aurrekoak kontatzera.

· · · · · · ·

Sargoriak garraioa eten

Trenak geldirik, errepideko asfaltoa likidotuta, zentral nuklearrak emergentziaz geldirik... Ekainaren azken egunetan Europak jasan duen beroa “izugarrizko kolpea” izan dela esan du Nazio Batuen Erakundeak. Baina, eta adi honi, datorrenaren “aurrerapen” gisa definitu du: krisi klimatikoak eta batez ere muturreko beroaldiek gero eta oztopo gehiago ipiniko dizkiete errepideei, tren zerbitzuei, aireportuei eta portuei, besteak beste. 

Begira Erresuma Batuko trenbide sarearen irudi hau. Beroak deformatu du. 

Haiek sareratutako irudia da. Hainbat traiektu bertan behera utzi zituzten, errei batzuk gisa horretan zeudela ohartu zirelako. Baina ez zuten sare osoa geldiarazi. Antza zerbitzu publikoa delako, eta auskalo zer nolako mekanismoak jarri behar diren guztia eteteko. Herritar guztiei “aholkatu” zieten trenik ez hartzeko, ez bazen “oso beharrezkoa” behintzat. 

Erresuma Batuan bezalaxe, Frantzian gutxienez hiri arteko beste 70 tren bidaia utzi zituzten bertan behera, sarean “gogor eragin” zuelako beroak. Eta Belgikan eta Austrian, adibidez, traiektu guztien abiadurak nabarmen murriztu zituzten, eta herrialde bakoitzean ehun bidaia inguru ezeztatu. Batez ere erreiak deformatu zirelako beroagatik, baina baita sistema elektrikoak akatsak egiten zituelako ere. Eta, gero, beste gai bat dago: zenbat zerbitzuk ez dute behar bezalako aire girotua? Kexa dago Belgikan, trenen %20k ez dutelako aire giroturik.

Begira beste argazki hau, ikusgarria baita ere. Alemaniako Leipzig hiriko tranbia da.

Urtuta. Betuna likido bihurtu, erreien artetik barreiatu eta erdi solido bihurtu zen berriz, nolabait ere koskak sortuta. Eta hortaz, tranbiek ezin segurtasunez bidaiatu. Tranbia zerbitzu guztia eten zuten. Eta urtu, autobide bazterrak ere urtu ziren Alemanian, Frantzian zein Erresuma Batuan. Azken horretan, irakurri dudanez, hondarrarekin edota arroka hautsarekin estali zituzten likidotutako zatiak.

Anekdotikoa izatetik harago doa asuntua. Klima larrialdia berehalakoa da, kalteak ezagutzen ari gara, baina azpiegiturak ez daude prest. Eta Nazio Batuen Erakundeak ohartarazi duen moduan, “ondorio dramatikoak” gerta daitezke duela astebetekoaren gisako beroaldietan, zeren, garraioa eteteak kasu askotan problema larriak sor ditzake, baina horrez aparte, sistema elektriko eta elektronikoek ere huts egin dezakete.

Duela lau urte ere esana zegoen (eta askoz ere lehenago ere bai, jakina). Europako Ingurumen Agentziak ohartarazi zuen: Europa ez dago prest klima aldaketaren arriskuei aurre egiteko. Eta ez. Ikusi dugu ez dagoela prest.

Kazetaritza independentea estimatzen baduzu, animatu proiektua babestera.

·····>   Ez galdu hauek

Bide batez, eta beroaz hitz eginda: alerta laranja eman dute Iruñean txupinazoaren ordurako eta arratsalderako. Argi ibili.

• Baso sutea Imarkoainen. Iruñeko Gaztelu Plazatik hamabost kilometrora piztu zen baso sute handi bat atzo arratsaldean. Pinudi batean hasi zen, eta aldameneko zereal soroetara zabaldu gero. Dimentsio handikoa omen. Gaur jakingo dira detaile gehiago.
   

Selektibitateko Euskara azterketari loturiko bi:

• Hezkuntza Legea. Duela hiru urte onartu zen ditxosozko Hezkuntza Legea, ez dakit akordatuko zaren, baina zeresan handia eman zuen. Bada, hor jasotzen zen ikasle guzti-guztiek euskarako B2 maila lortu behar dutela DBH bukatzean. Eta, EH Bilduren ekimenez, legean jaso zen “ebaluazio-tresnak” ipiniko zitzaizkiela ikasleak Euskaran behar bezala trebatzen ez zituzten ikastetxeei, gero neurriak hartzeko. Baina, sorpresa, ez da egin. 
   
• ‘Urteten jakena’. Behe Banda literatur taldeko gazte unibertsitarioei eskatu diegu aste honetan gaiaz idazteko. Eta ondo jo dute dianan. Zirtoan, haien estiloan, “justizia poetikoaz” mintzo zaizkigu. Tarte bat baduzu, leitu. 
   

Eta heriotza, agur eta oroimenei loturiko hiru:

• Ander Elustondo. 24 urteko gazte urnietarra asteburuan hil da Piriniotan, Ossauko haranean. Sei txangozalerekin batera zihoan amildu denean. Atsekabea adierazi dute herriko eragileek, eta datozen egunetan omenduko dute gaztea. 
   
• Zesar Martinez. Maiatzean hil zen EHUko Soziologia irakasle eta Joxemi Zumalabeko kidea. Gernikako Astran egin dute ekitaldia, lagun, senide eta ingurukoen presentzian. ARGIAn kontatu nahi izan digute eguna.
   
• Joxe Azurmendi. Urtea bete da pentsalari zegamarra hil zenetik. Ehunka lagun elkartu dira bere jaioterrian, hasieran bere ekarpenaz solastatzeko, eta plazan omentzeko gero. 

Honaino gaurkoa.

Bihar arte. 

Besarkada bat.