2026ko uztailaren 14a.

Egun on.

Inguruko jendea “urduri” esnatu bada, zerbait gaizki egiten ari garen seinale da. Eta zertaz ari naizen ez badakizu, ondo goaz.

Goazen mamira.

Duela bi urteko Sanferminetan ere tokatu zen futbola: Eurokopako finala. Pantaila handia jarri zuten Iruñean, eta jende mordo bat juntatu zen.

Espainolismoari emanak

Ez dut gogoan nori irakurri diodan azken urteetan alderdi abertzaleek espainiar identitatearekiko izan duten jarrera epelak kalte latzak utziko dizkigula etorkizunean, eta ja ari garela pairatzen. Nik ere ikusi ditut Espainiako selekzioko kamisetak kalean. Lehen kolpean beti pentsatzen dut Madrilgo beraneanteak direla, bizi naizen lekua fisikoki inbaditu egiten baitute madrildarrek udan. Lasai geratzen naiz hori pentsatuta: “Ez dira gutarrak”. Ez baitira gutarrak, ezta ere, ia edozein partidu dela ere, herriko plazako tabernako terraza betetzen dutenak ere, den-denak ostatuko pantaila handiari so. “Oporretan daude, futbolzaleak dira, hemen inguruan izango dute apartamentu turistikoa, eta zer egingo diogu bada, turismoak gutxienez aberastasun kultural hau ekartzen digu-eta”. 

Ez direla gutarrak esan dut, baina gutarrak ere badira. Espainiako selekzioaren golen berri etxafuegoekin izan dut azken aste sargoriotan, eta leihoak irekita neuzkalako entzun ditut urrunean gaztetxoen ospakizun hotsak. Hortik ezin izan dut ihes egin. Ezta mugikorretik ere. Sare sozialetako algoritmo dopatuek ez baitute barkatzen: dena da futbola, eta IP-a Hego Euskal Herrian baduzu behintzat, asko da La Roja. Eta zuzenean golak eta gauza horiek azaltzen ez bazaizkizu, izango da Lamine Yamalen anai txikia maitagarria delako eta bideo horiek ikusi dituzulako.

Nahikoa ez bazeneukan, hortxe izango duzu beti PSE. Ez dute dirurik izango administrazio publikoko azterketak euskarara ganoraz itzultzeko, itzultzailerik kontratatzeko, baina beti izango dute diru poltsa bat odola bor-borka jartzeko. Ez dute barkatzen. Pantaila erraldoi bat jarriko dute gaur gauean, Espainiaren eta Frantziaren arteko finalerdia ikusteko. Kontu hauekin beti egiten zait harrigarria: Espainiaren futbol partidua ikusteko bai, gauerdira arte jendetza juntatu eta zarata eta zaborra sortzea permititzen da; baina astearte batez dantza edo musika emanaldi bat antolatu nahi baduzu beti dago ordenantza bat baimentzen ez duena, edo auskalo zenbat pagatu behar dela dioena.

Espainolismoa futbolaren bidez zabaltzen ari dela-eta, Lander lankideak eman dit ekintza xume bezain eraginkor honen berri: haur guztiak Mundialeko kromoak erosten ari direla? Ba tori euskal selekziokoak. Gernikako Arrano-Etxeak jarri ditu salgai kromoak eta albuma. Ti-ta batean saldu dira denak; eta bigarren tirada prestatzen ari dira. 

· · · · · · ·

Baina dena ez da gorri-hori eta urdin-zuri. Espainiaren eta Frantziaren arteko gaurko norgehiagokak bat egiten du Frantziaren Egun Nazionalarekin. Eta pila batek Iruñea dute gaur zapaltzen. 

Jaiegun arrotz honen egunean, Asimilazioa borrokatu lelopean manifestazioa egingo du U14 kolektiboak Ezpeletan, 17:00etan. Eta Iruñean, ordu berean, Euskal Herria Antifaxista deituriko manifestazioa egingo dute hainbat kolektibok, kalejira moduan, “espainolismo atzerakoiaren olatuaren aurrean”. Eta azkenik, atzoko buletinean esan bezala, Irun eta Hendaia arteko Avenida zubian giza katea egingo dute Gure Eskuk, Gu ere Baik eta Zazpi Baietzek. 

Kazetaritza kritiko eta independentea egiten saiatzen gara.

EGIN ARGIAKOA

Bota egin behar dela

Zarautzen ibilia denak eta kanpinaren goialdera begiratu duenak esango zuen beharbada: zer da eraikin zuri galant hori? Jabeek “baserria” deitzen diote, baina ez gaitezen engaina. 11 gela, 11 komun eta sukalde industrial bat dituen eraikin moderno bat zer baserri mota da? Ba, bota egin behar dela esan du Espainiako Auzitegi Gorenak. Horixe esan zuen EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak duela urtebete, eta erabakia berretsi dute Madrilen.

Asuntu luzea da (erreportaje zabal bat idatzi nuen duela sei urte, sakondu nahi baduzu). Zarauzko EAJko zinegotzi ohi baten familiarena da eraikina, eta naturgune babestu batean dago. Kontua da familiako baserria zeukatela hor inguruan, eta hura eraberritzeko baimena eskatu zutela, erabat zilegi. Baina neurri guztiak gainditu zituzten. Jatorrizko lekutik 50 metrora egin beharrean, gutxienez 200 metrora eraiki zuten; eta baserriaren jatorrizko tamaina gutxi gorabehera mantendu beharrean (hori ere eskatzen du legeak), ia hiru aldiz handiagoa egin zuten. Laburbilduta: bistakoa zen legez kanpokoa zela. 

Epaitegietan bide luzea egin du gaiak, eta azkenerako, justiziak itxuraz justizia egin duela esan genezake… Baina eraitsi arte itxaron beharko dugu. 

·····>   Ez galdu hauek

  • Natur ondarearekin zer. Europako legediak dio 2030erako lurraldearen %20a leheneratu egin behar dela. Baina legea maneiatzen duenak tranpatxoak egiten ditu askotan. Hala ikusten dute ekologisten Gipuzkoako koordinakunde Naturkoneko kideek, erakundeek “babesgune” izena jarrita estaltzen dituztela legearen aginduak, “leheneratu gabe”. Ekologikoan jarduteaz eta beste mila kontuz ere hitz egin dute Estitxu Eizagirre lankidearekin elkarrizketa luze honetan.
     
  • CUPekoak, zelatatuta. Espainiako Inteligentzia Zerbitzuek aitortu dute mugikorrak zelatatzeko Pegasus programa instalatu zietela Carles Riera eta David Fernandez CUP ezkerreko alderdi katalaneko kideei. 2019 eta 2020 artean espiatu zituzten, procés-a gertatu eta bi-hiru urtera. Espainiako Auzitegi Gorenaren baimena zeukaten zelatatzeko. 
     
  • Sare sozialak Europan. Uda osteko eztabaidagaietako bat izango omen da Europako Batasunean, hala esan du Ursula von der Leyen batzordeko presidenteak. Iradoki du 13 urtera artekoek gurasoen edo irakasleen ikuskaritzapean soilik erabili beharko lituzketela pantailak eta sare sozialak, eta denbora-muga bat ezarrita; eta 13tik 18 urtera bitarteko nerabeei “gradualki” eman beharko litzaiekeela sare sozialetarako baimena, eta “erabat aske” jokatzea lortu behar luketela behin 18 urte beteta. Hori da berak esan duena, ziurrenik bere gobernuak aurkeztuko duena. Baina onarpena beharko du.

PANTAILARA ITSASTEKO BAZKA

  • L’inconnu de la Grande Arche. Frantziatik kanpo “Arkitektoa” gisa egin da ezagun pelikula. Otto von Spreckelsen da protagonista, arkitekto daniarra, Parisko La Défense Arkua diseinatu zuena. Hori nola egin zen kontatzen du pelikulak. François Mitterranden agintaldian esleitu zitzaion, baina Jacques Chirac-en murrizketa garaietan amaituko zen, arkitektoaren nahi eta perfekzionismotik aldenduta. Filmak barne borrokak kontatzen ditu, aurrekontu eta obra esleipenei buruzko lobby lanak, Paul Andreu arkitekto ezagunarekin izandako harremana... Interesgarria da. Hegoaldean Filminen dago ikusgai, eta Iparraldean Canal+ plataforman. 
     
  • The Brutalist. Goiko filma asteburuan ikusi dut, eta The Brutalist-ekin akordatu naiz zenbait momentutan. Tankera hartu diot tramu batzuetan. László Toth arkitekto poloniarra da protagonista, gerraostean, 1950eko hamarkadan, AEBetara iristen dena. Oso ezaguna eta prestigiotsua zen Polonian, baina AEBetan ez da inor. Industria munduko enpresari aberats batekin egingo du harremana, eta horrelaxe segituko du beharrean. Dena dela, botereak baditu bere prezioak. Hegoaldean Movistarren dago ikusgai, eta Iparraldean Netflixen. 
     

Eta erredakzioaren gomendioa, Maria Ortegaren bitartez:

  • Big Boys. Bihotza ukitzen duten telesail horietakoa dela irakurri diot Mariari abuztuko Gakoak-eko kultur gomendioetan (inprentan sartu berri dugu Gakoak). Telesaila memoria ariketa bat dela dio: hiru lagunek unibertsitate garaiko kontuak kontatzen dituzte, samurtasunez eta britainiarrek ohiko duten umore zorrotzean. Hunkitu eta irribarre egin. Kapitulu laburrak, eta dezente dira gainera. Hegoaldean Filminen, Disneyn eta Prime Videon dago ikusgai; Iparraldean ez dago inon. 

Honaino gaurkoa.

Astearte ederra izan. Besarkada bat.

Ez zaude buletinera harpidetuta? Eman izena.

JARRAITU SAREETAN