2026ko uztailaren 17a.

Egun on.

Hauxe duzu opor aurreko azken buletina. Urtarril bukaeratik hona 107 buletin idatzita, banoa atseden bila. Baina ez oporretan. Atzeko lanean aritzeko denbora hartuko dut, azpiko atalak eguneratzeko, aparteko lanak egiteko, astekarirako idazteko… Plaza publikoan aritzeari deskantsu ematea eskertuko du nire osasunak.

Abuztuaren 31n itzuliko naiz. Hor hasiko da Goizean argi-ren denboraldi berria.

Eskerrik asko buletin honi sostengua emateagatik. Egunero, eta egunero ez bada ere irakurtzeagatik, eta iritzia emateagatik. Proiektua gustuko duzuela esan diguzue askok, eta oso pozik gaude.

Begira, kontatuko dut. Komunikabideak apenas begiratzen dituen gazte batek esan zidan hau: “Gosaltzen, TikTok-eko bideoak ikusi beharrean, buletina zabaltzen dut eta horrela informatzen naiz; bestela hori ere ez nuen egingo”. Bejondeiola. Benetan poztu ninduen.

Tira, esandakoak esanda, eta ohiturari segika: goazen mamira.

Estatu kolpe

Jakin nahi nuke zein den Espainiako herritarrei gogora etortzen zaien lehen gertakaria “estatu kolpe” hitza aditutakoan. 

Esango nuke 1981eko saiakera dela lehen kolpean datorkiena. Berriena izan ohi delako oroitzeko errazena, ezta? Esan nahi dut 1981eko horrek beharbada itzala egiten diola 1936ko estatu kolpeari, eta hura bai izan zela potentea, nahiz benetan efikaza ez izan; faxistei efikaza izan zitzaien geroko gerra. Tira, 1981ekoak itzala egiten dio, bereziki, memorian askoz ere urrunago daukagulako 1936koa. 

Hitzen borrokan aritu nahi duenari komenigarri zaio beste zerbait gainetik jartzea, zerbait berriagoa inposatzea, dagoen diskurtsoa zanpatzea. Gutxi gorabehera da Donostian metroari “topo” deitzeko dagoen estrategia bezala, ezta? “Metro” hitzak konnotazio negatiboa duenez, mila aldiz “topo” esan, komunikabideak konbentzitu, eta ea jendeak “topo” karismatiko hori deitzen dion metroari. Estrategia bertsua da Kataluniako procésari “estatu kolpe” deitzea; ea Tejero koronel frustratuarena ahazten dugun behingoz, eta ea “estatu kolpe” aditzen dugunean Puigdemonten aurpegia datorkigun.

Atzoko notiziaren ostean, etxera itzulera gertuago ikusten du Carles Puigdemont presidente ohi erbesteratuak. Izan ere, behingoagatik egia esan, Europako Justizia Auzitegiak hitz egin du asuntuaz: Amnistia Legea legezkoa dela esan du, eta hortaz, Espainiako epaileek zuten “zalantza” hori argituta geratu da. Eskatu die, baita ere, utz ditzatela ergelkeriak, erreferendumaren diru publikoa “beraiek aberasteko erabili” zutenaren ideia hori-eta. Alegia, auziak itxita egon behar lukeela. Hori da Europako Justizia Auzitegiaren tesia. Baina esanak ez dira lotesle; azken hitza Espainian dago. Eta pilota, orain, Espainiako Auzitegi Konstituzionalean: itxura guztien arabera, udazkenean esango du zer edo zer. 

Kataluniako buruzagi independentistek pozik hartu dute Europatik heldutako berria. “Garaipen handi” gisa aurkeztu dute, eta exijitu Amnistia Legea behingoz aplikatzea azken auziperatuei. EAJk eta EH Bilduk ere lerro bertsuan hitz egin dute. Eta PSOEk ere bai, nabarmenki gainera; goi kargudun askok hitz egin dute gaiaz. Independentistei bezainbeste axola baitie Amnistia Legeak, bistan da, hauteskunde kanpaina kutsua du-eta. PSOErentzat ere bada garaipena. 

· · · · · · ·

Estatu kolpearena ez dakart gaur kasualitatez. Gaurko egunez duela 90 urte eman baitzuten espainiar militarrek Afrikan, Espainiako Bigarren Errepublikaren aurka. Eta egun bat geroago, uztailaren 18an, Espainian. 

Porrot egin zutela esan daiteke, saiakera antzu batean baino ez zelako geratu. Baina tira. Gerra krudel eta lazgarri bati hasiera eman zioten, eta herritarrak izan ziren kaltetuak. Kosta ahala kosta boterea lortu nahi zuten, hala esaten zuten eurek ere. Eta hitzaren borrokan ere aritu ziren, goian esaten nizun estiloa: “altxamendu loriatsu” gisa izendatzea nahi zuten. Eta prentsa jakin batek erosi zion, e. Haiek izan ziren garaile, eta herentziari eutsita daude gaur egun: negozioak eta pribilegioak, ingurukoentzat poltsikoa ondo beteta eta negozioak eginda eman baitzuen azken hatsa Francok 1975ean.

Buletin hau debaldekoa da ARGIAren komunitateari esker.

BABESTU PROIEKTUA

·····>   Ez galdu hauek

  • Bi pestizida. Azetamiprida eta flupiradiurona. Sagarretarako, gerezietarako eta erremolatxerako erabiliak, besteak beste. Bueltan dira Frantziako Estatuan. “Arduragabeak diren agroindustrialak” dira Greenpeacen esanetan, ingurumenaren, biodibertsitatearen eta osasunaren aurka doazenak. Duplomb Legea gisa da ezaguna. Bi milioi sinadurak lortu zuten iaz indargabetzea, baina aste honetan, atzeko atetik egindako jokaldi baten bidez, eta ziurrenik lobbyen presioak bultzatuta, onartu egin dute atzera indarrean jartzea.
     
  • Sexu erasoak Baionan. Asteazkenean hasi ziren bestak, eta lehen gauean bost sexu eraso izan zirela jakinarazi dute. Pontrique karrikako babesgunean jasotakoak dira horiek, 22:00etatik 04:00etara; hargatik, eraso gehiago gertatu direla ez du inork zalantzan jartzen. Prefeturak esan du sei eraso erregistratu dituela, baina ez du zehaztu horietatik zenbat diren sexu erasoak, eraso psikologikoak, fisikoak…
     

Epaitegietatik bi kontu:

  • Denon Bizitzak Erdigunean. 2023ko greba feminista orokorreko hiru grebalari epaitu dituzte, Zumaiako piketetan autobiderako sarrera mozteagatik. Sei hilabeteko espetxe zigorra eskatzen diete, baina akordio batera heltzeko aukera dute, baldin eta isunak ordaintzen badituzte. Donostian epaitu dituzte, eta hantxe izan zen Goiatz Iza lankidea. Handik ekarri du artikulu landua.
     
  • Gasteizko Korda espazioa. Alde zaharreko espazioa, hala nola elikadura sareak, auzo elkarteak eta etxebizitza sindikatuak 2022an okupatu zutena, duela urtebete pasatxo indarrez hustu zuen Ertzaintzak. Orain, Mozal Legean oinarritutako isuna jarri diete erresistentzia egin zuten kideei. Desobedientzia leporatzen diete, eta 7.000 euro baino gehiago eskatu.

· · · · · · ·

Iragarpen azkar bat, udan etxeko txikienekin aritzeko. Bi karta-joko jarriko ditugu salgai gaur. Lehena hodeiei buruzkoa, horien barietateak eta ezaugarriak ezagutzeko, zerura begiratu eta geure buruari galdera batzuk egiteko. Eta bigarrena, konstelazioen ingurukoa. Haien formak, mitoak, kondairak… Kartak hartu, zerura begiratu, eta ikusi (eta imajinatu).

ASTEKO KOORDENADAK >>

Asteko tendentzien bildumatxoa egiten dut ostiralero, iparrorratza hartuta, beste era batera informatu zaitezen. Gaurkoan, hiru irakurgai eta entzungai bat.

  • I > Inozokeria. Ilara luzea egin eta poltsikoa hustu, kartoi ziztrin batean dagoen gazta tarta zatia zutik eta kale jendetsuetan jateko. Inozoak gara gizaki uste adimendunok. Gustatu zait gaiari nola heldu dion Onintza Enbeitak Berria-n. 
     
  • H > Hirigintza. Nola eraikitzen dugu? Ahaztu ditzagun zebra koloreko etxeak. Eta erreparatu urte gehiago dituztenei, bestelakoei, eraikin publikoei... Berotik eta hotzetik babestea baloratzen al da obra egiterakoan? Beharbada lehen baino gehiago orain. Tira, gaiari buruzko erreportaje ederra idatzi du Iñaut Mataukok Berria-n. 
     
  • E > Erakusleihoa. Joker gora eta Joker behera ibili gara Iruñeko Sanferminetan. Tipo estatubatuar bat, influencer lelo bat, zuriz jantzita eta Jokerrez ondo-ondo mozorrotua. Atxilotu dute pare bat aldiz, eta segitu du tipoak show propioa egiten. Bere burua ezagutarazten. Bere burua saltzen. Eta Sanferminak saltzen. Emaitza grotesko argia da jai horiek nola dauden ikusteko. Gustatu zait egin duen analisia Gorka Bereziartuak ARGIA-n. 

    M > Mundiala. Asteko hizketagaietako bat da, ezbairik gabe, tartean dagoelako Espainiako selekzioari batzuk diogun ezinikusia, euskal selekzioa sekula onartuko ez duen (eta gehien zapaltzen duen) selekzioa delako Espainiakoa. Bada, Jagoba Arrasate elkarrizketatu dute Euskadi Irratian, berarentzat bereziki lasaia izaten ari den udan. Selekzioaren auzi horri buruz ere hitz egin du, bereziki leun eta zuhur: “[Euskal selekzio gisa] Gure bidea jorratu behar dugu, inoren kontra egin gabe”. Zeresana ematen ari dira adierazpen horiek.

Honaino.

Plazer handia izan da jarraikortasunez zure goizak argitzea. Hala nahi baduzu, segituko dut abuztuaren 31tik aitzina. 

Ongi ibili anartean. Zaindu. Eta jaso besarkada bat.

Ez zaude buletinera harpidetuta? Eman izena.

JARRAITU SAREETAN