2026ko irailaren 7a.

Egun on.

Zer moduz asteburua? Ongi joan dela espero dut.

Goazen mamira.

Eskuin muturra indartsu Alemanian

Txikitik hasten omen dira gauzak eta horregatik du duen garrantzia asuntu honek. Saxonia-Anhalt edo Goi Saxonia estatu federal alemaniarrean egin zituzten hauteskundeak atzo, eta aurreikuspenak beteta, aise nagusitu da AfD (Alemaniarentzat Alternatiba) alderdi ultraeskuindarra. Azken asteetako inkestek botoen %40 eta %43 artean ematen zizkioten, duela bost urteko emaitza bikoiztuta, baina gorago bota du: botoen %44 jaso ditu. Baina itxuraz ez du gobernua osatuko, eserleku baten faltan geratu baita gehiengo absolututik. Aspaldiko parte hartzerik handiena ere izan da, esan behar da: hamarretik zortzi joan dira botoa ematera.

Txikitik hasi diot, krisi ekonomiko, politiko eta sozial gero eta larriagoa duelako oinarrian Saxonia-Anhalten gertatu denak eta oro har kapitalismoaren krisiek mendebalde eder honetan eragiten dutenak. Europa mamuz beterik, eta ezkerra noraezean. Ikustekoa izan da gobernuko CDU alderdiak jaso duen kolpea: botoen erdiak galdu ditu.

Alemaniako eskualde horretan, “iragan loriatsu alemaniarra” da Ulrich Siegmund zerrendaburuak behin eta berriz garai on eta eredugarritzat aurkeztu duena, “alemaniar harrotasuna”, zuzenean nazismoarekin lotu gabe (delitu larritzat daukalako Alemaniako legediak) baina nolabait ere esanez orduko hartan ez zegoela langabeziarik, ez segurtasun arazorik, ezta “LGTBI txorakeriarik” ere. TikToken esan ditu halakoak motor vintage batean igota. Jarraitzaile pila ditu, 800.000 baino gehiago, eta hor aritu da jo eta su kalean itsatsitako afixetan baino. 

Der Spiegel astekariak artikulu zabala egin zuen Siegmunden profilaren inguruan, eta mozorroa kendu zien hainbat gauzei, inork eskuin muturraren amua irentsi bazuen begiak zabal zitzan. Azalera eraman zuen titulua: Ulrich Siegmund, Alemaniako gizonik arriskutsuena. Bada, tipoak kanpaina egiteko erabili du, eta beharbada kontrako efektua ere izan du, aleak sinatu eta jendeari oparitzen aritu baita mitinetan.

Der Spiegel-eko artikuluak gauza argigarri batzuk esaten zituen. Adibidez, Saxonia-Anhalt estatuak Alemania osoko langabezia tasarik altuena duela, industria ehuna desegiten ari delako; despopulatzen ari dela era nabarmenean, bertako gazteek hiri handiagoetara jotzen dutelako; eta migrazio tasarik txikiena duela, %8koa, eta beraz, mamua baino ez dela “ordezkatzea” deritzona. Era berean, ekonomia indartuko bada, hein batean migrazioari esker izango dela zioen artikuluak. 

Baina ez. AfD alderdiak kanpainan hitzeman duena da, gobernura helduz gero, laguntza ekonomikoak herritartasunaren arabera emango dituela (alemaniarrak lehenik, eta europarrak ondoren). Baita eskolak bereizi egingo dituela ere, migratzaileak batetik eta autoktonoak bestetik. Eta esan du, baita ere, LGTBI kolektiboko pertsonak ez direla telebistan agertuko egunean zehar, hau da, haurrak bestaldean egon daitezkeen momentuetan.

· · · · · · ·

Eta gaiari lotuta.

Aurreko astean, iluntze batean, lan bizitza osoa Historia Garaikidea aztertzen eta irakasten pasa duen irakasle bat entzun nuen Espainiako Ser irrati-katean, eta harrapatu ninduen. Erretiroa hartu berri, patxada ederrean aritu zen gaur egungo gizartea aurreko mendekoarekin alderatzen, gai filosofikoetan barrena sarri. Eta gogoan geratu zitzaidan Alemaniaz esan zuena, nola ari den industria ehuna suntsitzen, eta nola ari den, aldi berean eta esponentzialki bezala, eskuin muturra indarra hartzen. Orekak eta gihar ekonomikoak harreman zuzena dutela esaten zuen historialariak.

Ostiraleko notizia da 50.000 enplegu murriztuko dituela Volkswagenek datozen lauzpabost urteetan. Horien erdia Alemaniako lantegietan, eta beste erdia munduan zehar dituen beste lantegietan, izan Seat, Cupra, Audi edo Porche marketan, bereak baitira; orotara 50.000 lanpostu desagerraraziko dira. Izugarria da. Batez ere izugarria da jendeak barneratuta zuela lehendik ere, eta zaborrontzirik txikienari ere ez zaiola su eman. Ane Irazabal kazetariari irakurri diot: “Volkswagenen kaleratze masiboak eta itxierak Alemania ez den beste herrialde batean gertatu izan balira kaleek su hartuko zuketen; baina hemen zuzendaritzak eta sindikatuek isil-gordeka negoziatu dute, eta, azkenean, obedientzia eta ordena gailendu dira”.

Ordaindu nahi duzuna. Jaso nahi duzuna.

BABESTU ARGIA

·····>   Ez galdu hauek

  • Bertsolari Gazteen Lizardi Saria. 50. edizioa izan du Zarauzko txapelketak. Haizea Arana eskoriatzarrak jantzi du txapela. Puntu t’erdira gelditu da Haira Aizpurua. Horrez gain, Basarri bertsopaper lehiaketako sorta irabazlea jendaurrean kantatu du egileak, Uxue Alberdik; hemen da irakurgai.  
     
  • Juan Karlos Izagirre. Ez da EH Bilduren Donostiako alkatetzarako hautagai izango; berak jakinarazi du Gara egunkariari eskainitako elkarrizketan. Ez dute esan nork ordezkatu duen.
     

Eta gaurko egunari begira, hiru kontu:

  • Donostiako Zinemaldia. Gaur goizean jakinaraziko dituzte filmen ordutegiak. Sarrerak igandean jarriko dira.
     
  • Euskalerria Irratia. Irrintzi dorrea utzi eta Kale Nagusian instalatuta, gaur hasiko du denboraldia Iruñerriko Euskalerria Irratiak. Ospakizun eta bestelako iragarpen batzuk egiteko eguna jakinarazi dute, urriaren 1a.
     
  • Naiz Irratia. Kasuon lekualdaketarik gabe, gaur hasiko du denboraldia Naiz Irratiak ere. Programazioaren detaileak albiste honetan eman dituzte, eta bestela, 07:30ean hasita, saio berezia egingo dute denboraldia aurkezteko.

PANTAILARA ITSASTEKO BAZKA

  • La grande Ambizione. Italiako Alderdi Komunistako buruzagi Enrico Berlinguerren istorioa kontatzen du dokumental itxurako film honek. 1973 eta 1978 urteen artekoa soilik. Alderdiaren buruzagitzan, behetik gorako sekulako bidea egin zuen alderdiak, langile mugimenduak, status-quoari aurre egiteko. Pelikulan ikusten da Italiako Alderdi Komunista nola izango zen Sobietar Batasunari ofizialki bizkarra emango zion lehen alderdia. Landua eta duina iruditu zait pelikula. Hegoaldean Filminen dago, eta Apple TVn Iparraldean. 
     
  • Two Weeks in August. 40 urte bueltako bikote kuadrilla britainiar bat, lagunak dira denak; Greziara joango dira oporretan, baina oreka apurtzen joango da, eta dena ez da hain ederra izango. Trama ona da berez, baina ez du ondo erresolbitzen. Eta The White Lotus-en itzal handia jaso duela iruditzen zait; ustez bere onerako, horrekin konparatu dutelako hedabideetan, eta ziurrenik horregatik ikusi dudalako neuk ere. Zortzi kapitulu ditu, eta lehen biek harrapatu naute. Baina Greziako sinesmenak-eta era beldurgarrian azaltzen hasten dira kapituluak aurrera joan ahala, eta nagia eman dit kontuak. Movistarren dago Hegoaldean, eta Iparraldean ez dago. Bestela, BBCn debalde ikus daiteke. 
     
  • Le Città di pianura. Uda honetan zinean egon den filmik onenetarikoa. Arraroenetakoa ere bai seguruenik. Italia iparraldean, Veneziatik gora, landa-eremu abandonatuan, egunean egunekoarekin irribarrez bizitzeko hautua egina duten bi gizon dira Carlobianchi eta Doriano. Alkoholean betiko legez itota, Giulio gaztea ezagutuko dute; arkitektura ikasle isila, lotsatia, zuzena... munduan non eta nola egon argi ez duena. Hara eta hona ibiliko dira. Errebelazio txikiak dituen pelikula da, arkitekturari keinu zoragarriak dituena, familia txiroei eta ingurune ahaztuei.

Honaino gaurkoa.

Astelehen ona izan. 

Besarkada bat.

Ez zaude buletinera harpidetuta? Eman izena.

JARRAITU SAREETAN