Gaur dira 30 urte Hondarribiko alardean sartu zirela 26 emakume, ezkutuan, soto batean zain egon ostean tropa osoa noiz helduko. Horrelaxe egin zuten: izuak jota, baina ausart. Esan daiteke, ordea, esperientzia apur bat ere bazutela, bi hilabete lehenago egiten baita Irungo alardea, eta hor ere desobedienteak izan ziren 57 emakume. Irunen bezala Hondarribian ere, urteotan biolentzia fisiko, psikologiko eta era guztietako bidegabekeriak jasan dituzte emakume haiek, lagunek, senideek, babestu zituzten herritarrek…
Ez dakizunetik ezertxo ere ez dizut kontatuko. Bidasoaldekoak ez garenok ziurrenik oso presente ez dugun auzietako bat da, baina garaia heltzean edota notiziak iristen direnean flipatu egiten dugu oraindik ere desfile zibil-militarraren “ohitura” eta mantra guztiekin. Duela bi aste, adibidez, Hondarribiko Udalak bi aldeekin eta bitartekaritza fundazio batekin abiatutako elkarrizketa prozesua uztea erabaki zuen Alarde Baztertzaileak, fundamentuzko ezer argudiatu gabe.
Portzierto, oraindik ere hedabideetan, sareetan zein kalean entzuten bada ere, utz dezagun behingoz tradizional deitzea baztertzaile den alardeari. Hitz hori ondo barneratuta daukagu, nahigabean ihes egiten eta gero hitza zuzentzen entzun diot bateren bati. Zeren, sortze datez-eta ari bagara, 1993an hasi ziren Hondarribiko emakumeak parte hartzea eskatzen, eta beraz, “derrepentean sartu zarete eta ez duzue alardea maite” dioen horrek ez dakit zer esan nahi duen, bere argudioak ere ez baitio balio. Eta ez nuke ur sakonagoetan murgildu nahi, baina beharbada tradizio kontzeptua beste era batera uler genezake, Ion Celestino musikariari leitu nion moduan duela lauzpabost urte, tradizioa ez dela estatikoa, baizik eta beti mugimenduan dagoen zerbait, gauza berriak sortzen dituena, gizartea nola den erakusten duena.
Tira, alardera itzulita. Aurreko asteko ARGIA eskuetan izan baduzu, ikusiko zenuen (eta beharbada irakurri ere bai) Ixabel Alkaini egin diogun elkarrizketa. Duela 30 urteko alarde hartan irten zen Alkain. Urtebete geroago sortu zuten Jaizkibel konpainia parekidea, eta orduan hasita eta hamar urtez bertako kapitaina izan zen Alkain. Urterik gogorrenak irentsi zituen.
Ordu laurdeneko tarterik baldin baduzu gaur, proposatzen dizut elkarrizketa bideoz ikustea. Argazki mordo bat erakutsi ditu kamera aurrean, emozioek ere gain hartu diote uneren batean... Atsegina da ikus-entzuteko.