Lehenbiziko suspentsoa ikasturtea hasi orduko.
PISAren emaitzak heldu ziren atzo. Zientzia, matematika eta irakurketa gaitasunak aztertu dizkiete 91 estatutako 760.000 ikasleei, 15 eta 16 urtekoak denak ere. Ez da proba makala, batez ere Mendebaldeko herrialdeentzat, gehienbat horiek baitira parte hartzen dutenak. Munduan, bestela, adin horretako 33 milioi ikasle daudela kalkulatzen da, eta beraz, lagina %2,3koa da. Hori, hortaz, bada interpretazio bat, “mundu mailako proba” zeri deitzen diogun.
Ikasleen emaitzak hartuta, ezer gutxi interpreta daiteke etxafuegoak jaurtitzeko modukotik. Beheranzkoa da joera mundu osoan eta arlo guztietan. Eta ez diot nik, probaren antolatzaileek baizik: deskalabrua eta hondamena hitzak erabili dituzte.
Kaskartze joera bera bizi dugu hemen ere. Tira, Ipar Euskal Herriko datuak ez daude bereizita, baina Hego Euskal Herrikoak bai: EAEkoak daude alde batetik, eta Nafarroakoak bestetik. Matematikan batez ere, baina irakurketan ere bai, Hego Euskal Herriko ikasleen gaitasunak munduko batez bestekoaren gainetik egon dira normalean, batez ere probaren hastapen garaietan, 2003tik aurrera. Baina 2015era arte-edo. Eta nabarmen, kolpea 2018an jaso zen alor denetan eta herrialde guztietan, eta okertzen segitu du.
Eta gehiago okertzea espero zen. Zintzoak izanda, hogei segundoko TikTokek ez dutelako ulermen gaitasuna hobetzen laguntzen, eta hor ikusten delako arazorik larriena, ulermenean. Zientzia kontuetan, enuntziatuak ulertu eta konprenitu ezina; eta irakurketan, oro har, arreta eta ulermen falta.
- Pentsa: 2022tik 2025era, Hego Euskal Herrian 40 puntu egin dira behera irakurketan. Eta hogeina puntu da, probaren antolatzaileen esanetan, ikasturte batean adinako maila.
- Eta konparaketa hori erabat horrela jota, ulermen gaitasunetan, esan daiteke lau kurtso beherago daudela gaur egun 16 urte dituztenak eta 2003an adin hori zutenak.
Ez dut katastrofismoan jausi nahi. Baina inguruan hautematen dudana hein batean bada emaitza horiek erakusten dutena. Eta emaitzei, behintzat, ezin zaie aurpegi onez begiratu. Eitb.eus-ekoei, adibidez, ez dakit zer pasa zitzaien atzo baikortasunarekin, txostena argitaratu zenean ez dakit zer interpretatu nahi izan zuten; baina lehen titularra bestelako datu batekin jo zuten, Hego Euskal Herriko ikasle gutxik errepikatzen dutela ikasmaila. Hori bai, behin Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak hain kezkaturik hitz egin zuenean, izenburu aldaketa.
Tira. Dagoeneko 350 hitz pasatxo idatzi ditut. Orain artekoan galdu egin da 16 urteko ikasleen erdia, eta aurrera jarraituko duten gehientsuenek ulermen arazoak izango dituzte.
Egin dizut nik PISAko emaitzei buruzko nire interpretazioa. Eta ziur kitzikatu zaitudala, eta gehiago jakin nahi duzula. (Nik ere gaian aditu den jendea leitu nahi dut). Horregatik, sakonago eta detaile hobeekin mintzatu zaigu Gonzalo Larruzea. Elkarrizketa interesgarria egin dio Mikel Garcia lankideak.
