2026ko urriaren 2a.

Egun on.

Umela atzoko eguna. Beroa izango da gaurkoa Bidasoaz gora zein behera. Ez naiz eguraldiaz ari.

Goazen mamira.

Ugariak dira ikasleen protestak Frantzian. (Nnoman Cadoret / Reporterre)

Murrizketak bai, armak ere bai

Zulo handi batean da Frantzia. Atzo leitu nuen datua: estatu gisa, termino ekonomikoetan, sortzen duen euro bakoitzeko 1,2 euro zor ditu. Ez da inoiz erraza ulertzen, baina etxeko soldata baino gehiago xahutzen baduzu, eta ez bada hilabete honetako kontua soilik, baizik eta urtetan pilatu duzuna, hala, ez da sostengarria. Aita pontekoak (alegia, Europak) ez dizu beti avanti esango. 

Gerrikoa estutu behar du Frantziak, eta defizita jaitsi. Horregatik, espero bezala, murrizketa askoko aurrekontu proiektua aurkeztu du Sébastien Lecornu lehen ministroak. Detaile eta zifra dantza, eta ke asko dago baita ere, horrelakoetan ohikoa den moduan, baina titular solte batzuk emango dizkizut. 

  • 43 mila milioi euroko murrizketak izango dira, eta zaplazteko handiena Gizarte Segurantzak jasango du: guztira hamar mila milioi euroko aurrekontu jaitsiera.
     
  • Horietatik hiru mila milioi euro aurreztu nahi dituzte botiketan, eta bi milioi euro baja medikuetan. Funtzionarioen soldata ia izoztu egingo dute, eta bi mila euro baino gehiagoko pentsioa dutenen ordainsaria ere bai.
     
  • Etxebizitzarako eta familiek bestela ere jasotzen dituzten dirulaguntzak, esaterako, izoztu egingo dituzte. Eta osasun gastuak, adibidez, gehienez %2 handituko dira, inflazioaren azpitik.
     
  • Eta dirua nondik lortu? Zergak igota etxebizitza turistikoei, autobideei eta azukredun produktuei eta zenbait produktu prozesatuei. Ondasun handiak dituztenei zergak pittin bat igoko dizkiete, eta iruzur fiskalaren aurkako programak indartuko dituzte, tranpati gehiago atzemateko. Eta erretiroa hartzen duten funtzionario batzuen lanpostuak ez dira berrituko: mila funtzionario gutxiago nahi dituzte. 
     
  • Dena ez da behera, ordea. Gora egiten duten kontuen artean, alor militarra: 6,4 mila milioi euro gehiago inbertituko dituzte “Defentsa” deitzen dioten horretan. 
     
  • Eta kontrakoa aurreikusten bazen ere, gora egingo du Hezkuntza eta ikerketa alorrak: mila milioi euro gehiago. 

Ikastetxeetako protestek eragin handia izan dute Hezkuntza gaiek murrizketarik ez pairatze horretan. Beharbada ikusiko zenuen atzo, Nantesen, ikastetxe baten fatxada nola erre duten. Istilu handiak izan dira makina bat lekutan. Ipar Euskal Herrian ere bai, Baionan hain justu, protestak izan ziren atzo: gas negar eragilea erabili zuen Poliziak, eta gazte batek begitartean pilotakada jaso zuen. Ez da itxuraz larri. 

Aurreko astean hasi ziren protestak Paris inguruetan, langabezia eta pobrezia tasa handia den auzoetan. Gazteak dira kalean daudenak, ikasleak. Izan ere, diru publikoaren murrizketekin, aspalditik txarrak diren hezkuntza baldintzak are gehiago okertuko zaizkielakoan daude. Atzo 900 institutu baino gehiagotako sarrerak blokatu zituzten, eta soilik atzo bi mila gazte atxilotu zituzten.

Detaileak, Jenofa Berhokoirigoin lankideak.

· · · · · · ·

Tira, eta Madrilera begira egongo gara gaur euskal komunikabide ugari, Hego Euskal Herrian eragingo duen Etxebizitza Dekretua bozkatzekoak direlako. Beno, bi dira bozketara igarotako testuak: lehena anbizioz apala, eta ausartagoa-edo bigarrena. Azken horrek, adibidez, alokairu kontratuak mugagabe bihurtzea proposatzen du.

Baina ez bat ez bestea: itxuraz ez da bakar bat ere aurrera aterako, Junts alderdi katalanak gauerdian esan baitu bien aurka bozkatuko duela. Ezinbestekoa da haien abstentzioa. Baina bozketa gertatu arte itxaron beharko.

Dena dela, dekretu “anbiziotsuak” ez du aukerarik aurrera egiteko, nahiz ezkerreko alderdiek bi dekretuen alde egin. Zeren EAJk bigarrenaren kontra bozkatuko du, eta lehenaren alde; hori egingo duen bakarra da.

Hori parlamentuan, baina saltsa kalean dago. Espainiako markoan, Madrilgo Sol plazan dago gakoa. Ia astebete daramate kanpaldia egiten eta era mugagabean jarraitzeko itxura dute, Espainiako Gobernuak ez badu Polizia bidaltzen; baina ez du tankerarik, ez baitzaio zalaparta interesatzen. Eta Hego Euskal Herrian, gaur, mobilizazioak deitu dituzte lau hiriburuetan etxebizitza sindikatu guztiek elkarturik. 

  • Bide batez, gauzak nola diren, Espainiako Gobernuak bi dekretuen berri eman zuen egunean, Basaurin familia bat etxetik kanporatu zuten, eta kale gorrian egin zuten lo bi haurrekin. 

A, eta a ze astakeria entzun genuen atzo Iruñean, Nafarroako Merkataritza Ganberako presidentea den Javier Tabernaren ahotik. Franco berpiztu zuen: “Frankismoan, Francok ezin hobeto asmatu zuen jabetza pribatuak indartu egiten duela gizarte osoa, eta hala izan da, uste dut jabetza pribatua ona dela mundu guztiarentzat”. Tira, esaldia amaitu aurretik damu aurpegia jarri zuen tipoak, eta ez zuen jakin beste era batera bukatzen.

·····>   Ez galdu hauek
  • Agirre Lehendakaria aireportua. Beharbada Jose Antonio Agirreren izena erantsiko diote Loiuko aireportuari, baina Aenak du azken hitza. EH Bilduk proposatu du, eta EAJk eta PSE-EEk onartu egin dute, ñabardurekin baina praktikan berdin. Eztabaida politikoa nondik nora joan den Berria-n irakur dezakezu.
     
  • Babacarren kartelak Hondarribian. Esaldi hau duten afixak GKSk jarri ditu herrian: Udaltzain batek gizon bat tiroz hil du. Poliziaren inpunitateari ez!. Bada, azkar batean ertzaintzaren patruila-auto batek banan-banan kendu ditu denak. 
     
  • Euskalerria Irratia. Lehen Donibane auzotik eta orain Kale Nagusitik: hala esnatzen dute Iruñerria. Egoitza berrian instalaturik dira, sei kazetaritik bederatzi igarota, irrati bisuala egiten, eta uhin eremua Erriberaraino zabaltzeko asmotan. Atzo egin zuten inaugurazio festa, eta Xabier Letona lankidea bezperan egon zen beraiekin solasean, bisitan.

ASTEKO KOORDENADAK >>
 

Asteko tendentzien bildumatxoa egiten dut ostiralero, iparrorratza hartuta. Irudian, Imanol Urbieta musikaria, 1996an ARGIAri eskainitako elkarrizketan. Alberto Elosegiren erretratua.
  • I > Imanol Urbieta. Eguneroko idazketan aritzearen kalteak, tarteka gauzak eskapatu egiten zaizkidala. Astelehenean, adibidez, hamar urte bete ziren Imanol Urbieta musikari eta idazlea hil zenetik. Alaken kantua, Txiki-txikia, Ran Roberran... Nork ez ditu ezagutzen? Bada, Nafarroako Unibertsitatean irakasle da Itziar Perez de Ciriza, etorkizuneko musika irakasleak prestatzen ditu, eta euskarazko haur kantak galtzen ari direla ikusten du. Artikulu honetan iragarri digu Imanol Urbietaren kantutegia sareratzeko proiektua prestatzen ari dela.
     
  • H > Hilekoa. Bero boladatxoa izan dugu astearte honetan, eta euriak harrapatu gintuen atzo, herenegun. Zorionez. Muturreko beroa ez da osasungarria, ez, jakina da hori, eta kalte egiten die bereziki haur txikiei, edadetuei eta osasun arazo konkretuak dituztenei. Gutxi aipatzen da, ordea, hilekoa duten pertsonei nola eragiten dien aldaketa klimatikoak. EHUko ikertzaile batekin hitz egin dute Gara-n, eta artikulu interesgarria ondu, oinarrizkoa. 
     
  • E > Euskara. Astigarragako, Hernaniko eta Urnietako gazteek Burrunba Eguna antolatu dute biharko; Urnietan izango da. Eskualderik euskaldunenetakoa da, baina gazteen artean euskara baztertzen ari ez ote den kezkaturik daude. Duela bost hilabete sortu zuten taldea, euskara berriz ere erdigunera ekartzeko helburuz. Berria-n elkarrizketatu dituzte herri bakoitzeko gazte bana, antolakuntzan ari direnak.
     
  • M > Mobilizazioa. Miresmena ere izan zitekeen hitza, miresten baitut Fernando Saenzen indarra, bokazioa. Santurtziko Anderren aita da. Poliziaren eta udalaren bertsioa zapuzten duen bideoa zabaldu zuten, bazterrak nahastu dituzte horrekin, eta aurreikuspena da jende asko elkartuko dela biharko manifestazioan. Euskadi Irratian elkarrizketatu dute horren atarian, hain justu ere Hondarribiko hilketa gertatu eta biharamunean.

Honaino gaurkoa.

Asteburu on.

Besarkada bat.

Ez zaude buletinera harpidetuta? Eman izena.

JARRAITU SAREETAN