2026ko urriaren 6a.

Egun on.

Begira, justu efemeride honek asko du gaurko egunetik: 90 urte dira gaur Ondarroa hartu zutela frankistek, eta gaur egingo dute Txomin Letamendi ondarroar militante eta gudari abertzalearen heriotza judizialki argitzeko epaiketa. Letamendik ihes egin zuen frankistek Ondarroa hartu zutenean, eta Jose Antonio Agirreren erbesteko lehendakaritzako langile izan zen; atxilotu eta torturen ondorioz hil zen. Ikusita daukazu Karmele pelikula? 

Baditut kontu batzuk, eta benga: goazen mamira.

Kartak iritsi dira

Mus, mus eta mus. Kartak behera auskalo zenbat bider. Aurkariak beti gorde ditu pare bat, eta badirudi, beraz, zerbait baduela. Sánchez jaunak mus eman du. Mus, mus eta mus. Kartak iritsi arte. Eta eutsita, iritsi dira. Edo hauexekin konformatu da, ziurrenik hauexek ziren-eta etorri ahal zitzaizkion onenak: etxebizitzarenak.

Hego Amerikako herrialderik handiena, Brasil, eskuin muturraren atzaparretan jausteko lehen zantzuak erakusten hasi den egunean egin du hauteskunde deialdiaren iragarpena Espainiako Gobernuak; hilabete baino ez denean falta AEBetako ordezkarien ganbera berritzeko, eta itxura guztien arabera Donald Trumpen aginte gaitasuna handitzeko, bai han eta bai, finean, Amerika osoan. Aldiz, martir baten gisan, PSOEk eta Pedro Sánchezek auzi bat planteatu dute hauteskundeak deituta: mundua eskuinerantz eta eskuin muturrerantz biratzen ari den garaiotan, Espainiako Gobernua izango al da salbuespena?

Sánchezek bazekien zer zetorkion eta buru argia izan da: eztabaidaren erdian migrazioa eta ustelkeria egonda ez, baina etxebizitza ipinita bai, eutsi dezake jokoa, eutsi dezake PPren enbidoa, eta mantendu dezake itxaropena azaroaren 29ra arte. Gauzak diren bezala: ondo etorri zaio Madrilgo Sol plazako kanpaldia. Ziurrenik nahiago zukeen aurreko ostiralean etxebizitzaren dekretua onartu, baina eskuinak gerarazi zuen eta, gobernuaren zorionerako, herritarrek gaizki hartu dute haien ezezkoa. 

  • Gai honetan badu kanpaina egiterik PSOEk: inkesta baten arabera, lau espainiarretik hiru ados daude pertsona zaurgarrien etxe kaleratzeak legez atzeratzearekin, eta horixe da Juntsek, PPk eta Voxek atzera bota zutena. 

Karta horiek horrela jasota, eta panorama ikusita, jokatzea erabaki du Sánchezek. Hala kontatu du albistea The New York Times-ek ere, webgunean goi-goian ipinita gainera, Sánchezek “aukera bat” duela ezkerreko alderdiek ganoraz heltzen badiote etxebizitzaren krisiari. 

Aurrekari bi ditu gai honetan: Berlin eta New York. 

  • Berlinen, duela hamasei egun, hauteskundeak irabazi zituen Die Linke ezkerreko alderdiak, promesa batekin nagusiki: zortzi etxe-agentzia handienei 220.000 etxe oso merke erostea, gero enpresa publikoen bitartez alokairu merkea eskaintzeko. Erreferendum herrikoi bat egin zen 2021ean, eta gehiengoak agentzien desjabetze leun horren alde egin zuen.
     
  • New Yorkeko alkate Zohran Mamdani ere ezagun egin da aberatsei zergak igo eta etxebizitzari loturiko politikak iragartzeagatik. Trumpekin mokoka ari da hiriari legozkiokeen diruak ez dizkiolako ematen “auzo eskuragarri” bat sortzen hasteko, alokairu merkeko 12.000 etxebizitza, ikastetxe, osasun etxe eta abarrekin.

Zerbait esan nahi didazu? Erantzun emailari edo idatzi buletinak@argia.eus helbidera, eta gustura irakurriko zaitut.

·····>   Ez galdu hauek
  • Ikasle protestak. Iragan osteguneko istiluen ondotik, Baionako lizeo publiko gehienek ateak itxita eta ikaslerik gabe abiatu dute astea, klaseak online segitzera behartuta. Batzuk kalean, protestan. Ikasteko baldintzak duinak eskatzen dituzte, eta Seaskako Bernat Etxepare lizeokoek, aparte, euskarazko irakaskuntza ere bai. 
     
  • Selektibitateko euskara notak. Gogoratuko duzu epaitegiek onartu egin zutela ikasle erdaldunen eskaria, hau da, EHUn matrikula egingo bazuten, errekurtsoa jarri zuten ikasleei ez zitzaiela aintzat hartuko ikasgai horretako nota, eta beraz, plaza gorde egin beharko zitzaiela. EHU haserre agertu zen. Bada, jakin berri dugu zortzi izan direla EHUn matrikula egin duten salbuespen horretako ikasleak, eta horietako bakarrari sortu behar izan zaiola plaza, beste guztiak nota txar hori gabe ere sartu egiten zirelako.
     
  • ‘Euskararen garaia da’. Lema horrekin mobilizatuko da Euskal Konfederazioa azaroaren 21ean, Beskoitzen, salatzeko Simon Fetet prefeta euskararen kontra egiten ari dela, herriko etxeei esan ondotik ezin dutela “euskara ofizialki aitortu”. 
     
  • Orgak ez dira delitu. Kaleko Afari Solidarioak taldearen jarduna debekatu zuen Donostiako Udalak abuztuan sartu bezperatan, eta gerora hainbat boluntario identifikatu dituzte udaltzainek, gose zirenei ogitartekoak “baimenik gabe” banatzeagatik. Isunak artxibatu ditu udalak.

POSTALEKO IRUDI
 

Bali. Nor zara zu gure ura lapurtzeko?

Ez diet halako galderarik irakurri Baliko herritarrei, baina egingo dute, seguru, ez baita normala gertatzen ari zaiena. 

Zuk ere ezagutzen duzu norbait Balin egon dena oporretan? Ez nuke kriminal baten pare aurkeztu nahi, baina oso-oso-oso modan jarri da helmuga turistiko gisa, eta hara joaten denak zer gutxiago gertatzen ari dena jakin baino. Zeren triskantzak ez du izenik. Duela zortzi urte baino bost aldiz turista gehiago jasotzen dituzte gaur egun, eta bai, ariko dira hotel enpresa batzuk aberasten, baina hango jendeak ezin du bizi. Datu batzuk emango dizkizut:

  • Baliko herritar arrunt batek egunean 50 litro ur erabiltzen baditu, turista batek 4.000 litro ere xahutu ditzake eguneko. 
     
  • Horregatik, Baliko ur gozo guztiaren %65 turismoari bideratzen zaio.
     
  • Jende gehiena nekazaria da, eta arroz-soroetan egiten du lan. Historikoki horrela izan da. Baina mende hasieratik hona, turismoa indartu ahala, lurrak galdu eta galdu ari dira, ura falta zaielako edota lur horietan hotelak eraikitzen ari direlako. Azken lau urteotan, adibidez, Donostiaren azaleraren pareko arroz-soroa galdu dute.

The Guardian-eko kazetari bat Balin egon da uda hasieran, eta interesgarria iruditu zait jaso duena. Nekazari batekin hitz egin du adibidez, 52 urte dituena eta arroz-soroetan lan egin izan duena beti. Hilean gutxi gorabehera 72 euro irabazten ditu. Horrekin bizi da arrunt samar. Kexu da kanpoko kapitala eskua sartzen ari delako, Mendebalde aberats honek nahi duena egiten duelako... Gaztelaniaz irakur dezakezu hemen.

Honaino gaurkoa.

Astearte ona izan. 

Besarkada bat.

Ez zaude buletinera harpidetuta? Eman izena.

JARRAITU SAREETAN