2026ko urriaren 20a.

Egun on.

Urriak 20 ditu eta badirudi kolpe samarrean neguan sartu garela. Ez al da horrela? Atzoko euri giroa ondo hartu zenuela espero dut.

Goazen mamira.

Estrategia aldaketa?

Laranja gizonak beti lehenetsi du “interes nazionala”. Ez zioen gezurrik “America First” zioenean. Baina kuriosoa da, Errusiak Ukrainari eraso egin izana mundu osoaren akabera balitz bezala zelako, eta azkenean, buelta eta buelta, Errusiari atzera ere erregaia erosten amaitu dezakegulako. Zergatik? Gai bakar bihurtu zaigun honengatik: bizitzaren garestitzeagatik. 

Donald Trumpek asteburuan iragarri du Errusiaren aurka Joe Bidenek ipinitako legea indargabetuko duela, eta beraz, orain bai, lasai asko egin ahalko dituztela negozioak oligarka errusiarrekin. Zigorrik ez aurrerantzean, ez eta presio ekonomikorik ere Errusiaren aurka. Tira, esan dute bi hilabete hartuko dituztela pentsatzeko, zigorrak altxatzeak sor ditzakeen mugimendu ekonomikoak baloratzeko, baina beno, ez daude horren zain, dagoeneko 300 milioi litro diesel erosi baitizkie Errusiari, eta beste 500 milioi litroko erosketa aurreikusten dute datorren hilean.

Kontua da hauteskunde legegileak dituztela azaroaren 3an AEBetan, eta kongresua berrituko dela. Tartean, senatuaren zati bat. Eta gaur egun gehiengoa dute errepublikanoek, eta horrela gobernatzen du hain erraz Trumpek, baina inkestak ez dituzte oso aldeko orain, batez ere inflazioa gogor kolpatzen ari delako, %6 pasatxoan baitago. Hilabete bakarrean gasolina %20 garestitu da, eta “ekonomia onbideratzera” eta “estatubatuarren interesak lehenestera” zetorren presidente bati ezin zaizkio horrelakoak barkatu. Horregatik, Errusiari erregaia erruz eta saldoka erostea litekeena da Trumpentzat soluzioa izatea. 

Gutxi gorabehera da Alemaniari eta Europa osoari egitea komeniko litzaiokeena, Errusiari gasa merke erostea eta krisi energetiko eta ekonomikoak kaudimenez kudeatzea. Baina balioek, baloreek, etikak eta moral kontuek pisua dute oraindik ere Europan, batez ere etikaren kodeak yankien inperioak eta NATOk jartzen dituztelako.

Ea zer bide hartzen duen jokaldiak, baina Trumpen norabideak ez dirudi nolanahikoa. Hau da unea Ukraina aspaldian baino gutxiago inporta ahalko zaiguna.

  • Ukrainak, horregatik, erasoaldi bortitzak egin ditu azken egunotan. Propio ari da Errusiaren azpiegitura energetikoak bonbardatzen, petrolio lantegiak, logistikoak eta informatikoak.
     
  • Zelenskik salatu du ez dela bidezkoa AEBek Errusiari ipinitako zigorrak indargabetzea, haiei erregaia erostea, eta iradoki du ahaleginak egingo dituela errusiar diesela ez dadin AEBetara heldu. Trumpek, haserre, esan du Zelenskik kargua utzi beharko lukeela.

Atzo gaueko notizia da, gainera, hiru-aldeko bilera egiteko asmoa dutela AEBek, Errusiak eta Txinak, Ukrainako gerrari buruz hitz egiteko, Ukraina kanpoan utzita. The Wall Street Journal-ek aurreratu zuen atzo gauean.

· · · · · · ·

Etxera etorrita.

Estrategia, bide batez, argia da euskararen aurka Ipar Euskal Herriko prefeta berri honekin: epailearen aurrean deklaratu dute Euskararen Erakunde Publikoko bi ordezkarik, “interes talka bat” egon daitekeelakoan. Simon Fetet prefetak ikerketa bat abiatu zuen irailean, jendarmeak bidali zituen EEPren bulegora, akta konkretu baten bila. Jakin nahi zuten ea EEPk Seaskako ikastolei egin dien 60.000 euroko dirulaguntza gehigarria erabaki zen bilkuran ote zegoen Anita Lopepe, Ainhize-Monjolose herriko hautetsia; bere senarra da Seaskako lehendakari Antton Etxebarri. Ea Seaskari laguntza igotze horretan familia kontuak nahasi diren edo zer nolako “interesak” dauden ikertzea agindu du Simon Fetet prefetak.

Horregatik, azken egunetan, Lopepek berak eta EEPko lehendakari Maider Behoteguyk epailearen aurrean deklaratu dute Baionan.

Gure hizkuntzak euskara hutsezko komunikabideak behar ditu.

EGIN ARGIAKOA

·····>   Ez galdu hauek

  • Etxeratze-aginduak Frantzian. Jaka Horiek beste mobilizazio baterako deia egin dute larunbaterako, eta gobernua manifestariak kriminalizatzen ari da, ezker muturreko mugimenduek herrialdea aztoratu nahi dutela esanez. Barne ministro Laurent Nuñezek iragarri du, protestak gertatzen diren gauetan, etxeratzea ezartzea gomendatu diela tokiko prefetei; atzo, jada, hainbat hiritan eman zen 20:00etatik aurrera etxeratzeko agindua.

    Macron oso gogor ari zaie protestei erantzuten (eta oinarrian dagoen kexari ez entzunarena egiten, bide batez). Nuñez ministroak dimisioa aurkeztu zion igandean Macroni, baina Macronek ez zion onartu, eta kontrara, proposatu zion neurri gogorragoekin erantzuteko.
     

  • Ez dira Jardunekoak. Usain txarra du asuntuak eta zalaparta eta ustezko filtrazio ugari ari dira agertzen Ertzaintzak “terrorismo” delituaren pean atxilotutako bi pertsonaren inguruan. Igande gauean Espainiako eskuineko prentsak esan zuen Jardun koordinakundekoak zirela, baina Jardunek gezurtatu egin du. Kontua zertan den jakin nahi baduzu, hemen duzu oraingoz ziurtzat jo daitekeenaren laburpena.
     
  • Gezurrak eta arrazakeria. Gauzak nola dauden. Espainian, Burgosen, duela astebete, 83 urteko emakume baten etxean lapurretan sartu ziren bi gazte, bi anai, 16 eta 17 urtekoak, eta hil egin zuten andrazkoa, itxuraz asmo hori gabe, arnasketa makinara lotuta egon behar baitzuen eta ez zen egon. Bada, zerikusirik ez zuten eta elkar ezagutzen ez duten bi gazteren argazkiak eta izenak zabaldu zituen kontu anonimo batek sare sozialetan, eskuin muturrak hauspotu zuen, ustezko hedabideren batek ere notizia egin zuen, zabalpen oso handia izan du sareetan, milaka eta milaka bisita, gorroto mezuak, informazio pribatua zabaldu... eta hedatzen jarraitzen da oraindik ere, nahiz eta bi gazte horiek salaketa ipini duten.

POSTALEKO IRUDI

 

Atal honetan, normalean, norabait konkretura eramaten zaitut, baina gaur zerbait ezberdina egingo dut. Kaleko publizitateaz hitz egitera natorkizu.

Nork erabakitzen du zer ikusten dudan? Kaleko publizitateaz hitz egin nahi dizut, zeren asteburu honetan ordu aldaketa egingo dugunez, eta ohi baino lehenago ilunduko duenez, hirietako publizitate argiek udan baino presentzia handiagoa hartuko dute. (Ez bazara oraindik ohartu, lasai: 03:00etan 02:00ak izango dira, beraz, ordu bat gehiago lotarako edo dena delakorako).

Goiko argazkian ekarri dizudana da aurtengo Donostiako Zinemaldian begien bistan egon den publizitate olana bat da, film batena, izenbururik iragarri gabe “susmo” batzuk-edo piztu nahi zituena. Hortik abiatuta, galdera: “eredugarritasunaren” izenean hain zorrotzak badira eraikinetako fatxaden eta balkoien estetika araudiak, nork erabakitzen du publizitatea jartzea denon begietan? Gaia interesgarria dela uste dut, zeren telebistan, esaterako, iragarkia ipini dezake pagatzen duenak, baina ikus-entzuleak erabakitzen du ikusi edo ez, katez alda baitezake edo, sinpleki, sofatik altxatu eta alde egin. Baina kalean ez. Alde egin behar genuke espazio horretatik. Eta kalea ez al da denona?

Hirietan askoz ere kaotikoagoa da asuntua (hartu adibidetzat New Yorkeko Times Square, adibidez). Berlinen, adibidez, duela zortzi urte saiatu ziren herri ekimen baten bidez gerarazten, baina ez zuten lortu. Irakurri dut Eldiario.es-en Madrilen zeresan pixka bat sortu dela ezkerreko alderdien artean, Madrilgo erdigunea ez ote den ari gero eta gehiago Netflixen eta enparauen erakusleiho bihurtzen.

Honaino gaurkoa.

Astearte ona izan. 

Besarkada bat.

Ez zaude buletinera harpidetuta? Eman izena.

JARRAITU SAREETAN