Legealdi erdiko balantzea egin zuen atzo Imanol Pradales lehendakariak, Ajuria Enean, muntaketa tekniko xarman batekin, eta sailburu eta erakundeetako jendearen parte hartzearekin ez ezik, baita gizarteko hainbat ordezkariren aurrean ere. Etorkizuneko “ildo nagusiez” hitz egitekoa zela esana zeukan. Ohikoak izaten dira horrelako balantzeak, baina uste dut halako muntaketarik ez zela aspaldian egin legegintzaldiaren ekuatore batean.
Esan behar da dezenteko kanpaina kutsua hartu zuela. “Asko dago egiteko” esatea, sailburuei “erritmoa, umiltasuna eta entzuketa” eskatzea eta orain arte egindakoa ez dela “nahikoa” esatea, tonu onean bada ere, adierazteko modu bat da EAJ ez dela hona arte mugatzen, edo ez duela, behintzat, itxura hori eman nahi; ez daudela geldi, alegia. Ez dut uste, ezta ere, kasualitatea denik azken aste eta hilabete gutxian udaletarako alkategai batzuk aurkeztu izana. Eta deskribatzen dizudan kanpaina kutsu horren pista bat gehiago da Pradalesen beste esan hau: “Ziurgabetasun handiko hilabete trinko hauetan asko erein dugu, pixkanaka uzta jaso ahal izateko; hau da gure bidea, beharbada ez da azkarrena izango, ezta errazena ere, baina bai zuzena”.
Halako hitzaldietan interesgarriena da behatzea aurrera begira zein gai edo auzi aurkezten dituen “gako” moduan. Hauxe laburpena. Epe motzean fintzeko sei lege proiektu: Unibertsitate Legea eta Euskal Kulturarena, bi horiek ziurrenik udazken honetan izango dira; eta beste lauak administrazioa bizkortzeari buruzkoa, turismoarena, nekazaritzarena eta tratu berdintasunarena. Eta erronka orokor gisa, hiru hauek (betiko komodinak, ez harritu): etxebizitza, osasuna eta autogobernua.
Euskara ez. Ez da aipatzen. Aipatu ditu, ordea, politika egiteko “euskal eredua”, eta “euskal agenda” erdigunean jartzeko konpromisoa. Agendarena uler dezaket, hori esatean autogobernuaz ari baita ia beti. Eta PSOE zentralari errekadu bat da hori. Baina “euskal eredua” zer da? Funtzionario izateko lan deialdietan ere ganorarik ez badago euskarazko azterketen enuntziatuak duin idazteko, alferrik da eredu-ri euskal aurrezkia gehitzea. Hori ez baita ez eredu, ez eredugarri, eta ezta euskal ere.
Hori bai: euskararen kaleko erabileran “jauzi kualitatiboa” ematea “erronka handia” dela esan du asuntua dagokion Ibone Bengoetxea sailburuak. Ea nondik joko duten, ba. Udazken honetan egingo da Soziolinguistika Klusterraren bost urtean behineko behaketa; 2021eko datuetan, 2016an bezalatsu, Euskal Herrian zortzitik batek erabiltzen du euskara kaleko harremanetan.
Bide batez: bihar helduko da Eusko Legebiltzarreko plenora administrazioan hizkuntza eskakizunari dagokion proposamena, EAJrena, EH Bilduren abstentzioz fasez igaro dena. Osteguneko saioa erabakigarria izango dela dirudi. Horren atarian, ELAk eta LABek eskatu dute euskara gaztelaniaren pare jarri dezatela, ez luketela besterik onartu beharko.
