2026ko irailaren 11.

Egun on.

Diadaren eguna Katalunian, irailaren 11ko atentatuen urteurrena ere bai; mende laurdena bete da. Gauza asko akordaraziko dira gaur, eta segur asko zapalduta geldituko da duela gutxi jakin den informazio hau: erasoen ondoren New Yorkeko aire kalitatea arriskutsua zela, eta propio ezkutatu zutela. Hainbat ikerketen arabera, jende gehiago hil da erasoen ondoriozko osasun gaixotasunengatik, atentatuen ondorio zuzenagatik baino. 

Tira, horrelaxe kontuak.

Goazen astea borobiltzera.

Hala dira: putreak

ARGIAko irakurleak duela hiru urte ezagutu zuen Palmira Dual neska gazte irundarra. 29 edo 30 urte izango ditu. Euskalduna da, eta ijitoa. Kera elkartean aritzen da lanean, ijitoak babesten eta arrazismoaren aurka egiten. Inklusioan sinesten du. Elkarrizketa hartan esan zigun: “Neska gazte ijitoak sarri uste du ametsik ezin duela egin; jaio, urte gutxiz eskolara joan, ezkondu eta berehala ama izan; hori apurtu behar dugu”.

Prentsaren aurrean agerraldia egin du Irunen, bere herrian, baina ez ijito herriaz hitz egiteko. Bai, ordea, bere etxeaz. Bere gurasoak kale gorrian gelditzeko zorian daudela jakinarazi du: 33 urteren ondoren etxearen mailegua ezin pagatuta gelditu dira, eta Kutxabankekin zeukaten zorra, gaur egun, Kimbolton Invest izeneko funts putrearena da, erosi egin ziolako; beraz, kapitalarekin dute zorra. Eta munstroek ez dute errukirik. Etxe kaleratzearen eguna jarrita dute: datorren asteazkena. 

Palmira Dualek esan du bere gurasoek desgaitasun fisikoa dutela, %75erainokoa, eta dementzia-zantzuak ere badituztela. Horregatik, enpatia eskatu dio auzia daraman epaileari, baita denbora ere: ez mailegua ordaintzen segitzeko, baizik eta bizitoki alternatiba duin bat lortu artean ez kaleratzeko.

Akordatu naiz Bartzelonako Casa Orsola eraikinaz. Ez da justu Irungo kasu hori bezalakoxea, alokairuko etxeak zirelako denak. Baina badute antzekotasunik: putre funtsak tartean sartzen direnean ez dagoela ezer onik, Ravalear telesailean ondo erakusten den bezalaxe, edo, atzo kontatu nizun bezala, Donostian, kale bakar batean, enpresa bakar batek etxeak zoro moduan erosi dituelako. 

Casa Orsolan, funts putreak eraikinaren jabetza erosi zuen arte, 700 edo 800 euro pagatzen zituzten alokairu kontratuak. Kapitala sartu zenean, ordea, pixkanaka ia 3.000 eurora arte igo nahi zieten, turistekin dirua egingo zutelako. “Turistari astea 750 euroan egingo badiogu, eta zeu lau astez hemen geldituko bazara, lau astekoa ordaindu, 3.000 euro”. Lortu zuten, azkenean, funts putrea hortik botatzea. Udalak erosi zuen eraikina. Dokumental ederra da hau bizilagunen borrokari buruzkoa, Directa-k egina.

Kazetaritza independentea estimatzen baduzu, animatu proiektua babestera.
EGIN ARGIAKOA

A, eta PISAko emaitzekin harrabotsa izan dugun aste honetan, pantailei eta TikTokei errua egotzi diegunez... Aipa ditzadan influencer-ak. Garai absurdo hau ondo erretratatzen baitu tenisean gertatu denak. 

US Open txapelketako partidu batean baino gehiagotan gertatu da; algaraka hasi dira hainbat influencer, eta pistako epailea, liburutegiko arduradunaren pare, shhh! esan eta umemokoak isilarazten saiatzen. Baina alferrik, mukizuekin ez baita lehenbizikoan asmatzen. Horregatik, tenislarien jokoa etenda ere kargu hartu die.

Burugabekeria honen bigarren partea da US Open-en antolakuntzak gonbidatu zituela ehun influencer baino gehiago bere txapelketara, partiduetan zehar ditxosozko koktel bat promozionatu zezaten, ikusi dudanez gutxienez hogei dolar baino gehiago balio zituena. Eta horrekin batera tabernako menu bat ere erakutsi dute argazkietan. Ea zer deritzozun: sei nugget eta kabiarra, edaririk gabe, ehun dolarreko prezioan. Mmm. Gustua ez dakit non daukaten.

Enpin. Gertatu dena ikusita, hemendik hamar hilabetera jokatzekoa den Wimbledon txapelketan ez da influencer-ik egongo.

Beno, US Open-ekoa harago ere badoala irakurri dut The Guardian egunkarian. Antza denez, arauekiko errespetua galdu da orokorrean han, txapelketa horretan. Anekdotikoa da tipo batek marihuana erre zuela partiduaren erdian, eta tenis jokalariak epaileari jakinarazi ziola, ezin zuelako ondo arnastu. Baina urrunago omen doa. Eta The Guardian-eko artikuluak dio: “Zarata izan da aurten arazoa, baina hori aldatzeak esan nahi du gizartea aldatu behar dela”. Gora kopak.

Zerbait esan nahi didazu? Erantzun mezuari edo idatzi buletinak@argia.eus helbidera.

·····>   Ez galdu hauek
  • Beroa, abuztua. Mundu mailan inoiz erregistratu den abuzturik beroena izan da aurtengoa, bai. Eta itsasoa, berriz, batez beste 21 gradu pasatxotan egon da. 
     
  • Eta bero dator udazkena... osasun etxeetan. Medikuen sindikatuak izan ezik, gainontzeko sindikatuek bost greba egun deitu dituzte udazkenerako Osakidetzan, langile guztiei hitzarmena berritzea exijitzeko, ez baitute onartuko langileen artean bereizketak egitea. 
     

Agendari begira, hainbat kontu. Lehen hirurak Donostiatik:

  • Zubietako erraustegia. Kontxako Estropaden ikusgarritasuna baliatuta, Errausketaren Aurkako Mugimenduak protesta egingo du igande honetan, hondartzan bertan, estropadak hastear direnean. Erraustegi “toxiko, garesti eta alferrikakoa” gelditzea eskatuko dute.
     
  • Ernai, antifaxismoa. Estropaden ostean, berriz, “faxismoaren aurkako horma eraikitzera” egingo du dei Ernai gazte antolakundeak Donostiako Parte Zaharrean. Atsekabea eta ezinegona bizi dituzten gazteak interpelatuko dituzte. 
     
  • Zinemaldi Alternatiboa. Gaur zortzi hasiko da Donostiako 74. Zinemaldia, eta bezperan, berriz, Zinemaldi Alternatiboa. Aurtengoa 18. edizioa izango du. Hainbat film eta solasaldi antolatu dituzte: besteak beste, Segoviako ihesa, Kalabaza tripontzia eta Gartxot.
     

Eta bertsozalea bazara, eta ilargi, landare eta fruitu arbolen mundua atsegin baduzu, bi aste barrurako baduzu hitzordu gozoa Azpeitian: bertso bazkaria. ARGIAk eta Bizi Baratzeak antolatuta, Jakoba Errekondoren eta Antton Olariagaren agendak hamar urte bete dituela ospatzeko, hitzordua egin dugu Azpeitiko Elikagunean.

ASTEKO KOORDENADAK >>
 

Asteko tendentzien bildumatxoa egiten dut ostiralero, iparrorratza hartuta, aktualitateko gaiak era patxadatsuago batean ikusteko, entzuteko edo irakurtzeko.
  • I > Indarkeria. Izan Inurri elkarteak feminismotik lantzen ditu minbiziaren inguruko tabuak, eta lanketa kolektiboa egiten du. Hirugarrenez antolatu zuten Inurri eguna Usurbilen. Aurreko astean izan zen. Mahai inguru interesgarria egin zuten indarkeria estetikoaz, eta kronika ederra idatzi digu Goiatz Izak.
     
  • H > Hiriaren Klimaren Aldeko Ituna. Horixe lantzeko, batzorde bat sortu du Iruñeko Udalak. Arrazoia bistakoa da: solasaldi guztietan presente egon dela beroa, jakina, baina datuetara etorrita, aurtengo udan, Iruñean, 21 gau izan direla “tropikalak”, hau da, 20 gradutik gorakoak; eta 19 gradutan gelditu direla beste 20 gau. Tira, landuko den itun kolektibo horrek bete asmo dituen funtzioen inguruan Zuhaitz Areitiok eman ditu azalpenak Euskalerria Irratian. 
     
  • E > Ekintza. Aldarrikatu behar den ekintza bat dela irakurtzea, halaxe entzun/irakurri diot Itxaro Bordari aste honetan. Hilean behin egiten du zutabetxoa Euskal Irratietan. “Erlazio intimoa” sortzen duen ekintza da irakurtzea, inorekin parteka ezina dena askotan, preziorik ez duena, eta ez beti, baina orain bai, emakumeena ere badena. 
     
  • M > Memoria. Atzo bete ziren 40 urte ETAk Yoyes hil zuela, eta Euskadi Irratiak asteon egindako trataera egokia iruditu zait, bai behintzat, eta konparazioak elikatu gabe, ETAk hildako beste batzuen parean. Kepa Korta Ordiziako alkate ohia eta Lur Olaizola zinegilea gonbidatu dituzte asteon solasera. Horren aitzakian, Olaizolaren Hirugarren koadernoa film laburra ikusteko aukera ere bada Primeran plataforman, Yoyesena zen koadernotik abiatuta.

Honaino aste honetakoa.

Ongi segi. 

Besarkada bat.

Ez zaude buletinera harpidetuta? Eman izena.

JARRAITU SAREETAN